PHƯƠNG NAM TRỔ VÀNG BÔNG ĐIÊN ĐIỂN

in Chu du đây đó/Phong vị

Cứ mỗi mùa nước nổi, những cánh đồng quê tôi lại vàng rực một màu hoa… Những bông hoa như những chiếc chuông nhỏ nhuộm vàng cả cánh đồng trắng xóa mênh mông. Những cánh hoa vàng bé xíu dập dềnh trên mặt nước như chiếc thuyền tí hon xinh xắn…

Vào mùa nước nổi, các mẹ các chị lại bơi xuồng ra sông hái hoa. Những chiếc xuồng chở hoa vàng rượm tô điểm cho đất trời phương Nam thêm đẹp, góp thêm sắc màu cho vùng kí ức êm đềm của tuổi thơ tôi. Mùa nước nổi phương Nam, mùa vàng hoa điên điển…

Không biết từ khi nào, đất phương Nam lại có loài cây điên điển, chỉ biết mỗi mùa nước lớn nước ròng, vào khoảng tháng 7 tháng 8 âm lịch là những hàng cây điên điển lại vươn lên xanh biếc cả một quãng sông, bờ rạch… tạo nên một khung cảnh thơ mộng, trữ tình và xanh ngan ngát. Rồi những cơn gió lạnh nhè nhẹ thổi về, nắng bắt đầu tươm mật trên sông và cây điên điển bắt đầu bung những cánh hoa vàng rực rỡ, nặng oằn đến nỗi rủ xuống tận mí nước. Khi những cơn mưa cuối mùa vừa dứt hạt, nước dâng cao hơn chính là lúc cả cánh rừng hoa điên điển đã trĩu nặng bông, và mẹ lại cùng chị bơi xuồng ra sông hái bông điên điển…

Thiên nhiên ưu đãi cho người dân phương Nam những sản vật tuy đơn sơ mộc mạc nhưng ngọt ngào tình đất tình quê, và hoa điên điển là một đặc sản độc đáo của vùng quê sông nước này. Hoa điên điển vàng rực điểm tô cho đất trời thêm đẹp, và màu vàng của hoa cũng làm cho bữa ăn thêm ấm áp, ngon lành.
Từ rất lâu đời, trên hành trình khai phá đất hoang, người dân Nam bộ đã biết tận dụng những gì sẵn có của thiên nhiên để làm ấm lòng trong cơn đói rét. Từ đó mà hoa điên điển trở thành một trong những món ăn đậm đà hương vị phương Nam, làm cho những ai có dịp thưởng thức các món ăn từ loài hoa này dù có đi đâu xa cũng không thể nào quên, còn những con người đã sống và gắn bó với màu vàng điên điển lại càng nhớ, càng thương da diết…

Từ bông điên điển, qua bàn tay khéo léo của các mẹ các chị đã trở thành những món ăn ngon đầy màu sắc. Đó có thể là món ăn chơi như món bánh xèo bông điên điển, gỏi nộm hoa điên điển, v.v.. cũng có thể là những món ăn bình dị như món canh chua bông điên điển ăn với cá linh kho tiêu, món dưa chua điên điển…

Vị thơm của cá, vị bùi của thịt kết hợp vị nhân nhẫn đặc trưng của bông điên điển tạo nên một hương vị hấp dẫn rất đặc trưng, làm cho những ai đã một lần được thưởng thức sẽ không thể nào quên. Không những vậy, bông điên điển còn có thể dùng để ăn sống cùng với mắm kho, bún mắn, bún nước lèo.v.v…

Với chiếc xuồng ba lá chen lách vào đám cây điên điển đang trổ hoa vàng, chỉ cần dùng một chiếc dầm đập nhẹ vào cành, vào thân cây, hay dùng tay rung nhẹ thì những cánh hoa đã rơi đầy xuống khoang thuyền, chẳng bao lâu, thuyền đã đầy màu vàng điên điển. Bông điên điển ăn sống luôn phải là loại “rau” tươi được hái ngay từ trên cây, và nhờ thế, làm tăng thêm vị đậm đà, độc đáo cho những món ăn Nam bộ…

Sự xuất hiện của những chùm bông vàng rực “lủng lẳng” ở mé sông, bờ đê, con kênh báo hiệu mùa nước nổi đang về. Đâu chỉ gắn bó trong ký ức của mỗi người, loài hoa dân dã còn góp phần nuôi nấng biết bao thế hệ miền sông nước.

Không phải hoa điên điển mà là bông điên điển, đến cách gọi cũng rất Nam Bộ, thân thương như thế! Bông điên điển có vị nhẫn, bùi, ngọt, ăn giòn nên hòa quyện với món nào cũng ngon. Từng chùm bông tươi rói được tuốt nhẹ, nâng niu, trộn ghém ăn sống hay nhúng lẩu, nấu canh chua, đổ bánh xèo, ăn kèm bún… đều hấp dẫn. Người miền Tây khéo ở chỗ, thực phẩm nào nhiều, ăn không hết thì nghĩ đến việc làm khô, đem muối để ăn lâu dài. Bông điên điển trông mong manh vậy mà cũng muối chua được, biến hóa thành món ăn mới, ngon đáo để. Khi những món dự trữ ăn không hết, người ta lại nghĩ đến việc bán để đổi lấy tiền chợ. Vậy là, bông điên điển muối chua được làm cầu kỳ hơn, thêm rau muống, củ cải, đóng hộp lịch sự bán cho khách vãng lai. Chỉ những người xa quê, xa vùng sông nước mới nhớ bông điên điển, chứ sống ngay tại đây, loại hoa thân thuộc này quen đến nỗi mọi người suýt quên đi nét đặc trưng của nó, vốn được mệnh danh là “mai vàng của mùa lũ”. Ngày xưa, đến mùa nước nổi, cây điên điển cũng cựa mình vươn cao, khi nước tràn đồng cũng là lúc điên điển trổ bông, oằn cành khoe sắc vàng rực rỡ. Từ bông điên điển gợi nhớ đến từng tháng xuất hiện những loại cá ngon, rau sạch ngoài đồng, ai nấy lại háo hức chờ đợi để thưởng thức vô số đặc sản thiên nhiên ban tặng.

Xưa, mỗi năm cây điên điển chỉ gắn bó với người dân vào mùa lũ. Nay, điên điển trở thành cây sinh kế của nhiều gia đình, thu hoạch quanh năm, muốn ăn mùa nào cũng có.

Những hàng điên điển đều tăm tắp, cây vươn cao quá đầu người, vàng rực bông to, bông nhỏ nổi bật giữa đồng ruộng xanh tươi là lựa chọn của người dân nhiều năm nay. Không phụ mong mỏi của người nông dân, điên điển vươn mình phát triển giúp đời sống ổn định.

Sâu trong những con kênh ,đồng ruộng bây giờ đã được bao đê sản xuất lúa, chẳng còn chỗ cho cây điên điển tự mọc sinh sôi. Thay vào đó, người dân tự trồng điên điển để mùa nước nổi về vẫn có bông hái ăn. Hơn chục năm trước, điên điển tự nhiên vẫn còn nhiều; đến mùa, mạnh ai nấy chèo xuồng ra đồng hái bông về bán. Lựa cây nào trổ bông dài, trái lớn thì chừa lại để lấy hạt phơi khô, làm giống gieo quanh nhà. Cây điên điển trông mảnh khảnh, yếu ớt mà nhánh nào cũng trổ từng chùm bông nặng trĩu. Bông điên điển trổ nhanh đến nỗi, nếu hôm trước hái không kịp, hôm sau hoa đã tàn, kết thành trái nên việc hái bông rất cực công, tranh thủ từ buổi tối hoặc khuya, lúc những cánh bông chưa nở thì đem ra chợ bán mới được giá. Bù lại, loại cây dân dã này đã trao tặng cho con người nguồn sống lý tưởng, nuôi biết bao đứa trẻ miền quê lớn lên, hương vị của loại bông quê nhà vì thế đậm đà cả vị ngọt lòng và tình yêu thương.
Một lần, có dịp về miệt sông nước miền Tây, xin đừng quên thưởng thức những món ăn ngon có kèm bông điên điển. Và nếu may mắn đến miền Tây vào đúng mùa nước nổi, hãy đến thăm những cánh đồng và dòng sông tràn ngập màu hoa điên điển, để rồi màu vàng tươi của hoa điên điển và vị ngon của những món ăn từ bông điên điển sẽ còn lại mãi trong lòng bạn mỗi khi nghĩ về đất và con người nơi đây…

Lâm Hùng

Trả lời

Your email address will not be published.

*