MẠN ĐÀM VỀ CÁI ĐẸP

in Bút đàm

Từ xa xưa con người đã biết đến cái đẹp và hướng tới cái đẹp. Chân Thiện Mỹ là mục tiêu hướng đến của con người từ khi thoát khỏi thế giới loài vật. Hiện tại, mỗi chúng ta hằng ngày hằng giờ đều có ý thức làm đẹp, cảm nhận và hưởng thụ cái đẹp. Cái đẹp luôn đồng hành và đóng góp tích cực trong công cuộc phát triển của các nền văn hoá, thế giới loài người văn minh tiến bộ. Cái đẹp luôn đồng hành trong cuộc sống của mỗi người chúng ta, nó hiện hữu trong từng bước đi, từng hành động, từng hơi thở,..

Có quan điểm cho rằng cái đẹp là cái mong manh dễ vỡ, chóng tàn. Nhóm Xuân Thu Nhã Tập trong phong trào Thơ Mới đề cao cái đẹp siêu thoát, vượt lên cái bình thường tẻ nhạt, tôn vinh cái đẹp kỳ dị, cái đẹp phi chuẩn mực. “Tôi chỉ là một khách tình si. Ham vẽ đẹp muôn hình muôn vẽ. Mượn lấy bút nàng Li Tao tôi vẽ. Và mượn cây đàn ngàn phím tôi ca “ (Thế Lữ – Cây Đàn Muôn Điệu). Còn Can-tơ ở phương tây thì : “Cái đẹp không tồn tại trên má hồng người thiếu nữ, nó chỉ tồn tại trong mắt của kẻ si tình.”

Mỗi thời đại, mỗi nền văn hoá, có quan điểm và cảm nhận về cái đẹp luôn khác nhau. Ngay trong thực tế. mỗi chúng ta đều nhìn nhận cái đẹp khác nhau. Tuy nhiên cái đẹp đích thực mà chúng ta cùng hướng tớí, cùng xây dựng là cái đẹp vượt thời gian và không gian, cái đẹp được đại bộ phận con người trên hành tinh này nhìn nhận. Có rất nhiều cảnh đẹp, bức tranh đẹp, bài thơ đẹp, người đẹp, tình yêu đẹp, hành động đẹp làm lay động hàng triệu con tim trên toàn cầu qua các thời đại. “Long lanh đáy nước in trời. Thành xây khói biếc, non phơi bóng vàng “ (Nguyễn Du – Truyện Kiều) hay bức họa “Nàng Mona Lisa” (Leonardo da Vince) là những ví dụ.

Cái đẹp là cuộc sống. Nó được hình thành từ cuộc sống, từ những cảm xúc tích cực của con người. Nó lại tạo ra cảm xúc tích cực cho con người, giúp cho con người hạnh phúc và tiến bộ, giúp cho cuộc sống phát triển. Khi cảm thụ, chiêm ngưỡng những cái đẹp con người luôn hân hoan, vui sướng, khơi dậy nguồn thích thú, đam mê, khát vọng, khám phá, sáng tạo.

Cái đẹp có tính chuẩn mực, trọn vẹn, đầy đủ, cân đối, rõ ràng, toả sáng… Những gì có tính khiếm khuyết, bí ẩn, mờ ảo… không phải là cái đẹp đích thực. Logo hình trái táo khuyết một phần rất hấp dẫn là một nhãn hiệu mạnh vì nó lập vị. Áo dài Việt Nam nổi tiếng, trở thành thương hiệu văn hóa Việt vì nó đẹp.

Cái đẹp có tính chân thật, bình dị nhưng không tự nhiên, thô thiển, nó phải thoát khỏi cái bình thường. Cái đẹp phải là cái chỉnh chu, phải được kiến tạo, chế ngự. “Tôi tiễn bạn ở sân ga vào một buổi chiều, trong lòng tôi thật buồn“. Nói như vậy chưa tạo ra cái đẹp. “Đưa người, ta không đưa qua sông. Sao có tiếng sóng ở trong lòng? Bóng chiều không thắm, không vàng vọt. Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong? (Thâm Tâm – Tống Biệt Hành). Như thế mới là cái đẹp .

Cái đẹp có tính thánh thiện, có ý nghĩa giáo dục con người hướng tới những tình cảm cao thượng, vị tha, yêu thương. Cái đẹp phản ảnh những điều tốt đẹp của cuộc sống và làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn. Một bức tranh đẹp, một vần thơ đẹp, một hành động đẹp thức tỉnh lương tâm hàng triệu con người. Cái đẹp góp phần xây dựng một xã hội văn minh phồn thịnh và nhân ái.

Bất chợt tôi nhớ tới tác giả của “Chiến Tranh Và Hoà Bình”, nhà văn Nga Lep Tônxtôi. Ông đã viết: “Sách viết về cái đẹp đã chất lên thành núi, nhưng cái đẹp vẫn là một câu đố giữa cuộc đời”. Thì ra, chạm đến cái đẹp, tìm hiểu cái đẹp chẳng khác gì như “mù sờ voi“.

Phạm Quang Tân 

Trả lời

Your email address will not be published.

*